યાર્ન પછી વીવિંગ યુનિટનો સૌથી મોટો રોજનો ખર્ચ ઘણી વાર લાઇટ હોય છે. બિલ આખા યુનિટનું આવે, એટલે ઘણા યુનિટમાં ખબર જ નથી હોતી કે એક મીટર પર કેટલી લાઇટ લાગી. આ ગાઇડમાં ફોર્મ્યુલા, પૂરું ઉદાહરણ, બિલથી સાચો લોડ કાઢવો અને ખર્ચ ઘટાડવાના રસ્તા જોઈશું.
ફોર્મ્યુલા
લાઇટ યુનિટ (kWh)માં વેચાય: 1 kWનો લોડ 1 કલાક ચાલે તો 1 યુનિટ.
₹ પ્રતિ દિવસ = યુનિટ × ₹ પ્રતિ યુનિટ
₹ પ્રતિ મીટર = ₹ પ્રતિ દિવસ ÷ (એક લૂમના રોજના મીટર × લૂમ)
₹ પ્રતિ મહિનો = ₹ પ્રતિ દિવસ × દિવસ
ઉદાહરણ
24 વોટરજેટ લૂમ, દરેક લૂમનો લોડ 2.5 kW, રોજ 24 કલાક. લાઇટ ₹8 પ્રતિ યુનિટ — ફક્ત ઉદાહરણ રેટ, તમારા બિલનો રેટ લો. દરેક લૂમ રોજ 373 મીટર (600 RPM, 50 પિક, 85%, 12 કલાકની બે શિફ્ટ).
- યુનિટ પ્રતિ દિવસ: 2.5 × 24 × 24 = 1,440 યુનિટ
- ₹ પ્રતિ દિવસ: 1,440 × 8 = ₹11,520
- રોજના મીટર: 373 × 24 = 8,952 m
- ₹ પ્રતિ મીટર: 11,520 ÷ 8,952 = ₹1.29
- મહિનો (30 દિવસ): 11,520 × 30 = ₹3,45,600
તમારા આંકડા Power cost per metre કેલ્ક્યુલેટરમાં નાખો. રોજના મીટર ખબર ન હોય તો પહેલાં Loom Production કેલ્ક્યુલેટરથી કાઢો.
સાચો લોડ બિલથી કાઢો
મોટર પર લખેલો kW સાચો લોડ નથી — લૂમ ક્યારેક ઓછું, ક્યારેક વધારે ખેંચે. સૌથી સાચી રીત: એક લૂમ પર સબ-મીટર. ન હોય તો મહિનાના બિલથી:
ઉદાહરણ
બિલમાં 43,200 યુનિટ, 24 લૂમ, 30 દિવસ, 24 કલાક: 43,200 ÷ 24 ÷ 30 ÷ 24 = 2.5 kW પ્રતિ લૂમ. એમાં લાઇટ, પંખા અને પંપ પણ આવી જાય — એ જ બરાબર છે, કારણ કે આ ખર્ચ પણ કાપડ પર જ પડે.
બિલમાં એનર્જી ચાર્જ ઉપરાંત ફિક્સ / ડિમાન્ડ ચાર્જ અને ડ્યુટી પણ હોય. એટલે એક બીજો ચેક: બિલની કુલ રકમ ÷ મહિનાના કુલ મીટર. માની લો બિલ ₹3,60,000 (ઉદાહરણ) અને મીટર 8,952 × 30 = 2,68,560 — તો સાચી લાઇટ ₹1.34 પ્રતિ મીટર, ફક્ત યુનિટ રેટવાળા ₹1.29 કરતાં વધારે.
કોમ્પ્રેસર અને પંપનો ભાગ
એરજેટમાં લાઇટનો મોટો ભાગ કોમ્પ્રેસર ખાય છે. કોમ્પ્રેસરના યુનિટ (સબ-મીટરથી) ચાલુ એરજેટ લૂમમાં વહેંચો અને દરેક લૂમના kWમાં ઉમેરો — નહીં તો એરજેટનું કોસ્ટિંગ બહુ ઓછું આવશે. વોટરજેટમાં પાણીનો પંપ, ફિલ્ટર અને ટ્રીટમેન્ટની મોટર પણ ચાલે; એનો ભાગ પણ લૂમ પર વહેંચો. બંનેનો સાચો ભાગ લૂમના મોડેલ અને સેટઅપ પર આધાર રાખે — તમારા મીટરથી માપો, અંદાજ ન લગાવો. ફરક સમજવા વોટરજેટ vs એરજેટ ગાઇડ જુઓ.
એફિશિયન્સી ઘટે તો મીટર દીઠ લાઇટ વધે
એ જ લૂમ 85%ને બદલે 75% પર ચાલે તો રોજનું મીટર 373થી ઘટીને 329.18 m. લાઇટ લગભગ એટલી જ — કોમ્પ્રેસર, પંપ, લાઇટ ચાલુ જ રહે. મીટર દીઠ: એક લૂમના રોજના ₹480 ÷ 329.18 = ₹1.46, એટલે દરેક મીટર પર ₹0.17 વધારે. એટલે લાઇટ બચાવવાનો સૌથી મોટો રસ્તો ઘણી વાર એફિશિયન્સી વધારવી છે.
લાઇટ ઘટાડવાના રસ્તા
- ખાલી લૂમ બંધ. બીમની રાહ હોય કે મિકેનિકની, લૂમ અને એનો પંપ / હવાની લાઇન બંધ કરો.
- હવાનું લીકેજ. એરજેટમાં લીકેજથી કોમ્પ્રેસર કામ વગર ચાલે. રાત્રે લૂમ બંધ હોય ત્યારે પાઇપલાઇનનો અવાજ સાંભળો.
- જરૂર જેટલું પ્રેશર. કોમ્પ્રેસરનું પ્રેશર જરૂર કરતાં વધારે રાખશો તો લાઇટ વધારે. લૂમની કંપનીની સેટિંગ પ્રમાણે રાખો.
- પાવર ફેક્ટર. બિલ પર પાવર ફેક્ટર જુઓ. ઓછો હોય તો પેનલ્ટી લાગી શકે — કેપેસિટર / પેનલની તપાસ ઇલેક્ટ્રિશિયન પાસે કરાવો. તમારા કનેક્શનનો નિયમ લાઇટ કંપનીના ટેરિફમાં હોય.
- મેન્ટેનન્સ. ઢીલો બેલ્ટ, સૂકા બેરિંગ અને ગંદું ફિલ્ટર મોટર પર લોડ વધારે. ઓઇલ અને સફાઈ નક્કી દિવસે.
- કોન્ટ્રેક્ટ લોડ. જેટલો લોડ જોઈએ એટલો લો — બહુ વધારે તો ફિક્સ ચાર્જ નકામો, બહુ ઓછો તો પેનલ્ટી. ટેરિફ તમારા બિલથી સમજો.
- લાઇટ અને પંખા. જૂના બલ્બ અને ટ્યુબ LEDથી બદલો — નાનો ખર્ચ, દર મહિને બચત.
સામાન્ય ભૂલો
- મોટરનો kW લેવો. પ્લેટ પર લખેલો kW સાચો લોડ નથી. બિલ કે સબ-મીટરથી લો.
- ફક્ત યુનિટ રેટથી હિસાબ. ફિક્સ ચાર્જ અને ડ્યુટી છોડી તો મીટર દીઠ લાઇટ ઓછી દેખાશે.
- કોમ્પ્રેસર / પંપ ભૂલી જવો. લૂમની મોટર જ આખી લાઇટ નથી.
- એક વાર માપીને હંમેશા માની લેવું. ક્વોલિટી, RPM કે સીઝન બદલાય તો આંકડા ફરી જુઓ.
- રોજના મીટર 100% પર લેવા. મીટર દીઠ લાઇટ સાચા વણાયેલા મીટરથી કાઢો.
Loomiro માં
Loomiroના Costingમાં લૂમનો kW અને લાઇટનો ₹ પ્રતિ યુનિટ એક વાર ડિફોલ્ટ બનાવી દો. RPM, એફિશિયન્સી અને શિફ્ટના કલાકથી લૂમના રોજના મીટર નીકળે, અને એના પર લાઇટ ₹ પ્રતિ મીટર — યાર્ન, પગાર, ઓવરહેડ સાથે પૂરા બ્રેકડાઉનમાં. "જો…" ટેબલમાં દેખાય કે એફિશિયન્સી બદલાય તો કોસ્ટ કેટલી બદલાશે.
આ ગાઇડના kW, ₹8 પ્રતિ યુનિટ અને બિલની રકમ ફક્ત ઉદાહરણ છે. તમારા બિલ અને મીટરના આંકડા લો; ટેરિફના નિયમ લાઇટ કંપની પાસે પાકા કરો.