સુરતના વીવિંગ યુનિટમાં કારીગર (વીવર)ને ત્રણ રીતે પગાર મળે છે: મીટર પ્રમાણે, લાખ પિક પ્રમાણે કે ફિક્સ મહિને. ત્રણે બરાબર છે — બસ દરેકનો અર્થ, ફોર્મ્યુલા અને નુકસાન ખબર હોવા જોઈએ. આ ગાઇડમાં એક જ વીવરના આંકડા પર ત્રણેનો હિસાબ જોઈશું, પછી ઉપાડ (એડવાન્સ), કપાત અને પગાર શીટ.
1. મીટર પ્રમાણે
વીવરે જેટલા મીટર વણ્યા, એટલા મીટર × રેટ. સૌથી સીધી રીત — ટાકાનું મીટર બધાને દેખાય છે.
મહિનો = રોજ × કામના દિવસ
ઉદાહરણ
વીવર 6 લૂમ ચલાવે છે, શિફ્ટમાં બધા લૂમ મળીને 1,100 મીટર વણ્યા. રેટ ₹0.80 પ્રતિ મીટર (ફક્ત ઉદાહરણ), મહિનામાં 26 દિવસ.
- રોજ: 1,100 × 0.80 = ₹880
- મહિનો: 880 × 26 = ₹22,880
ફાયદો: સમજવું સહેલું, વીવરને મીટર વધારવાનું મન થાય. નુકસાન: વધારે પિકવાળી ક્વોલિટી ધીમે બને, એટલે વીવરનું મીટર ઘટે — તેની ભૂલ વગર.
2. લાખ પિક પ્રમાણે
અહીં પગાર પિક પર બને છે. 1 મીટર કાપડમાં PPI × 39.37 પિક હોય (1 મીટર = 39.37 ઇંચ).
રોજનો પગાર = પિક ÷ 1,00,000 × ₹ પ્રતિ લાખ પિક
બરાબરનો ₹ પ્રતિ મીટર = PPI × 39.37 × રેટ ÷ 1,00,000
ઉદાહરણ
એ જ 1,100 મીટર, ક્વોલિટી 50 પિક, રેટ ₹40 પ્રતિ લાખ પિક (ફક્ત ઉદાહરણ).
- પિક: 1,100 × 50 × 39.37 = 21,65,350 = 21.65 લાખ
- રોજ: 21.6535 × 40 = ₹866.14
- એટલે 50 પિક પર આ રેટ ₹0.79 પ્રતિ મીટર બરાબર છે
હવે લૂમ પર 60 પિકની ક્વોલિટી ચડી. લૂમ એટલા જ પિક નાખે, એટલે મીટર ઘટીને 1,100 × 50 ÷ 60 = 916.67 m રહ્યા. લાખ પિક પ્રમાણે પગાર એ જ ₹866.14. મીટર પ્રમાણે ₹0.80 પર ફક્ત ₹733.33 — વીવરનું રોજનું ₹146.67 નુકસાન, જ્યારે કામ એટલું જ કર્યું.
ફાયદો: દરેક પિકની ક્વોલિટી પર બરાબર. નુકસાન: વીવરને પિકનો હિસાબ સમજાવવો પડે, અને ક્વોલિટીમાં PPI ખોટો લખ્યો હોય તો પગાર ખોટો.
3. ફિક્સ મહિને
દર મહિને નક્કી રકમ, મીટર સાથે કોઈ લેવાદેવા નહીં. હેલ્પર, જોબર કે જ્યાં ઉત્પાદન પ્રમાણે રેટ નક્કી કરવો અઘરો હોય ત્યાં ચાલે.
ઉદાહરણ
ફિક્સ ₹18,000 મહિને (ફક્ત ઉદાહરણ). વીવર મહિનાની 11 તારીખે જોડાયો, 30 દિવસના મહિનામાં 20 દિવસ કામ કર્યું: 18,000 × 20 ÷ 30 = ₹12,000.
ફાયદો: હિસાબ સહેલો, વીવરને પાકી કમાણી. નુકસાન: ઉત્પાદન વધારવાનો સીધો ફાયદો વીવરને નહીં — એફિશિયન્સી પર નજર સુપરવાઇઝરે રાખવી પડે.
તમારા આંકડા કારીગર પગાર કેલ્ક્યુલેટરમાં નાખો — મીટર, લાખ પિક કે પૈસા પ્રતિ પિક, ત્રણે રીત ત્યાં છે.
ઉપાડ (એડવાન્સ) અને કપાત
મહિનાની વચ્ચે ઉપાડ આપવો સામાન્ય છે. બસ દરેક ઉપાડની તારીખ, રકમ અને કોણે આપ્યો એ લખો, અને પગારના દિવસે સીધો બાદ કરો:
ઉદાહરણ
પાછલી બાકી ₹1,200, આ મહિનાની કમાણી ₹22,880, બે વાર ₹2,500 ઉપાડ. આપવાના બાકી = 1,200 + 22,880 − 5,000 = ₹19,080.
કપાત (જેમ કે ડેમેજ કે કહ્યા વગરની રજા)નો નિયમ પહેલેથી નક્કી કરો અને કારીગરને જણાવો. દરેક કપાત અલગ લીટીમાં, કારણ સાથે લખો — છાનોમાનો રેટ ઘટાડવો સૌથી મોટો ઝઘડો બને છે. કાયદા પ્રમાણે શું કાપી શકાય, એ તમારા સલાહકાર પાસે પાકું કરો.
સામાન્ય ભૂલો
- રીત લખી નથી. "રેટ 40" — લાખ પિક પ્રમાણે કે મીટર પ્રમાણે? જોડાવાના દિવસે લખીને આપો.
- રેટ બદલ્યો, જૂનું કામ નવા રેટ પર. રેટ જે તારીખથી બદલાયો, એ પહેલાનું કામ જૂના રેટ પર જ બનવું જોઈએ.
- ખોટા લૂમ પર ટાકા. ટાકા એન્ટ્રીમાં લૂમ કે શિફ્ટ ખોટી, તો મીટર બીજા વીવરના ખાતામાં.
- ઉપાડ ડાયરીમાં, પગાર રજિસ્ટરમાં. બે જગ્યાએ લખ્યું તો મહિનાના અંતે મળે નહીં.
- ફેન્ટ અને B ગ્રેડ ભૂલી જવું. ફેન્ટના મીટર પર પગાર મળશે કે નહીં — એ પહેલેથી નક્કી કરો.
એફિશિયન્સી ઘટે તો મીટરવાળા વીવરની કમાણી પણ ઘટે; બંનેનો સંબંધ લૂમ એફિશિયન્સી ગાઇડમાં જુઓ.
Loomiro માં
કારીગર માસ્ટરમાં દરેક કારીગરની રીત — મીટર પ્રમાણે, લાખ પિક પ્રમાણે કે ફિક્સ મહિને — અને રેટ એક વાર. રેટ બદલવો હોય તો "આ તારીખથી" નવો રેટ; પહેલાનું કામ જૂના રેટ પર જ રહે. વીવરની કમાણી Taka Entryથી આપમેળે જોડાય (લૂમ અને શિફ્ટનો પાછલો વીવર જાતે આવી જાય), લાખ પિક ટાકાના મીટર × ક્વોલિટીના પિક × 39.37થી. સ્પ્રેડરની કમાણી ભીડાણથી, પાસર અને ડ્રોપરની બીમના કામથી. ફિક્સ પગાર મહિને-મહિને જોડાય; અધૂરા મહિનાનો રેટ × દિવસ ÷ 30.
પગાર શીટમાં સમય પસંદ કરો: ટાકા, મીટર, લાખ પિક, રેટ, પાછલી બાકી, કમાણી, એડવાન્સ, આપેલું અને આપવાના બાકી — એક લીટીમાં. નામ દબાવો તો પૂરું ખાતું દેખાય. ઉપાડ, પગાર આપ્યો અને બોનસની એન્ટ્રી ત્યાંથી જ, અને શીટ પ્રિન્ટ કરીને પગાર આપો.
Loomiro માં બોનસ / એડજસ્ટમેન્ટની એન્ટ્રી ફક્ત ઉમેરવા માટે છે — કપાતની અલગ એન્ટ્રી નથી. અને લાખ પિક ટાકાના મીટરથી નીકળે છે, લૂમના કાઉન્ટરથી નહીં.