ઘણા યુનિટમાં કોસ્ટિંગ એટલે "યાર્નનો ભાવ જોઈને ઉપર 5–6 રૂપિયા ઉમેરી દો". જ્યાં સુધી વીજળી, પગાર અને ઓવરહેડનો હિસાબ અલગ-અલગ નહીં જુઓ, ત્યાં સુધી ખબર નહીં પડે કે કઈ ક્વોલિટી ખરેખર કમાય છે. આ ગાઇડમાં એક મીટર ગ્રે કાપડનો પૂરો ખર્ચ, સ્ટેપ બાય સ્ટેપ.
બે ભાગ: યાર્ન અને કન્વર્ઝન
યાર્ન — તાણો અને વાણો, વેસ્ટેજ સાથે. સામાન્ય રીતે કુલ ખર્ચનો સૌથી મોટો ભાગ આ જ હોય. કન્વર્ઝન — યાર્નમાંથી કાપડ બનાવવાનો ખર્ચ: વીજળી, કારીગરનો પગાર, ઓવરહેડ, બીમ (વોર્પિંગ + ભીડાન) અને મેન્ડિંગ-ફોલ્ડિંગ-પેકિંગ.
યાર્ન: 1 મીટરમાં કેટલા કિલો
ડેનિયર = 9,000 મીટર દોરાનું વજન ગ્રામમાં. એટલે 1 મીટર કાપડનું યાર્ન ÷ 90,00,000 (9,000 × 1,000) થી નીકળે:
વાણો kg / m = પિક × પન્નો (ઇંચ) × વાણાનો ડેનિયર × (1 + વાણાનું વેસ્ટેજ%) ÷ 90,00,000
યાર્ન ₹ / m = તાણો kg × તાણાનો ભાવ + વાણો kg × વાણાનો ભાવ
ક્રિમ્પ અને વેસ્ટેજ અલગ વાત છે. ક્રિમ્પ એ વધારાનો તાણો છે જે કાપડની અંદર ઉપર-નીચે વળીને વપરાય. વેસ્ટેજ એ છે જે કાપડમાં જતું જ નથી — તૂટ, કિનાર, બીમ પર બચેલું, કોનનો છેલ્લો ભાગ.
કન્વર્ઝન: લૂમનું રોજનું મીટર
વીજળી, પગાર અને ઓવરહેડ દિવસ કે મહિનાના હિસાબે લાગે, એટલે પહેલાં એક લૂમનું રોજનું મીટર જોઈએ:
વીજળી ₹ / m = kW × રોજના કલાક × ₹ પ્રતિ યુનિટ ÷ રોજનું મીટર
ઓવરહેડ ₹ / m = (મહિનાનો ઓવરહેડ ÷ કામના દિવસ) ÷ રોજનું મીટર
બીમ ₹ / m = એક બીમનું વોર્પિંગ + ભીડાન ÷ એ બીમમાંથી કાપડનું મીટર
પૂરું ઉદાહરણ
ક્વોલિટી: 8,200 તાર × 60 ડેનિયર, ક્રિમ્પ 10%, તાણાનું વેસ્ટેજ 2%; વાણો 150 ડેનિયર, 50 પિક, પન્નો 65.5 ઇંચ, વાણાનું વેસ્ટેજ 3%. લૂમ 700 RPM, 85% એફિશિયન્સી, 12-12 કલાકની 2 શિફ્ટ. ભાવ ફક્ત સમજવા માટે માની લીધા છે.
- તાણો: 8,200 × 60 × 1.10 × 1.02 ÷ 90,00,000 = 0.0613 kg / m → ₹800 / kg પર ₹49.07
- વાણો: 50 × 65.5 × 150 × 1.03 ÷ 90,00,000 = 0.0562 kg / m → ₹550 / kg પર ₹30.92
- રોજનું મીટર: 700 × 60 × 24 × 0.85 ÷ 1,968.5 = 435 m
| ખર્ચ | કેવી રીતે | ₹ / m |
|---|---|---|
| તાણો + વાણો | ઉપરથી | 79.99 |
| વીજળી | 4 kW × 24 કલાક × ₹8 = ₹768 રોજ ÷ 435 m | 1.76 |
| પગાર | પ્રતિ મીટર | 2.50 |
| ઓવરહેડ | ₹6,000 / લૂમ / મહિનો ÷ 26 દિવસ ÷ 435 m | 0.53 |
| બીમ | ₹2,400 પ્રતિ બીમ ÷ 8,000 m | 0.30 |
| મેન્ડિંગ, ફોલ્ડિંગ, પેકિંગ | પ્રતિ મીટર | 0.50 |
| પડતર | યાર્ન 79.99 + કન્વર્ઝન 5.59 | 85.58 |
યાર્નનો ભાગ Fabric Costing કેલ્ક્યુલેટરના Recipe ટેબમાં ચેક કરી શકો. ત્યાં તાણાના વેસ્ટેજનું અલગ ખાનું નથી, એટલે WST માં વેસ્ટેજ સાથે નાખો: 110 × 1.02 = 112.2.
પડતરથી વેચાણ ભાવ
દલાલી અને ઉધારનું વ્યાજ વેચાણ ભાવ પર લાગે, પડતર પર નહીં. 1% દલાલી અને 60 દિવસના ઉધાર પર 12% વાર્ષિક વ્યાજ = 1% + 12% × 60 ÷ 365 = 2.97%.
માર્જિન સાથે ભાવ = પડતર ÷ (1 − દલાલી% − વ્યાજ% − માર્જિન%)
ઉદાહરણમાં: 85.58 ÷ 0.9703 = લગભગ ₹88.2 — એનાથી નીચે વેચો તો ખોટ. 10% માર્જિન જોઈએ તો 85.58 ÷ 0.8703 = લગભગ ₹98.3. ઉધારના દિવસની અસર વ્યાજ અને ક્રેડિટ દિવસ ગાઇડમાં.
પૈસા પ્રતિ પિક સાથે મેળવો
કન્વર્ઝનને પિકથી ભાગો તો જોબ ભાવની ભાષા મળી જાય: 5.59 ÷ 50 × 100 = લગભગ 11.2 પૈસા પ્રતિ પિક. જોબ પર વણતા હો તો એનાથી ઓછા ભાવમાં તમારા લૂમનો ખર્ચ પણ નથી નીકળતો. પાર્ટીનો ભાવ ₹ / m, પૈસા પ્રતિ પિક કે ₹ પ્રતિ લાખ પિકમાં હોય — જોબ રેટ કેલ્ક્યુલેટરમાં બદલીને મેળવો.
સામાન્ય ભૂલો
- બિલનો ભાવ, લેન્ડેડ ભાવ નહીં. ભાડું, દલાલી, ડિસ્કાઉન્ટ — યાર્નનો સાચો ભાવ એ જ જે ગોડાઉન સુધી પહોંચ્યો.
- વેસ્ટેજ શૂન્ય માનવું. 2–3% વેસ્ટેજ નાનું લાગે, પણ ₹80ના યાર્ન પર દરેક મીટરે ₹1.60 થી ₹2.40 નો ફરક.
- એફિશિયન્સી 100% માની લેવી. રોજનું મીટર ઓછું થયું તો વીજળી, પગાર અને ઓવરહેડ પ્રતિ મીટર વધી જાય. સાચો આંકડો લૂમ એફિશિયન્સી ગાઇડથી કાઢો.
- કાઉન્ટને ડેનિયરની જગ્યાએ નાખવો. 40s કોટન = 5,315 ÷ 40 = 132.9 ડેનિયર. ડેનિયર અને કાઉન્ટ જુઓ.
- એક જ કોસ્ટિંગ વર્ષો સુધી ચલાવવી. યાર્નનો ભાવ બદલાયો, વીજળીનું બિલ બદલાયું — કોસ્ટિંગ પણ ફરી કરો.
Loomiro માં
Loomiro ના Costingમાં ક્વોલિટી પસંદ કરતાં જ રીડ, પિક, પન્નો, તાર, ડેનિયર અને છેલ્લી ખરીદીનો યાર્ન ભાવ આપોઆપ ભરાઈ જાય. વીજળી, પગાર (પ્રતિ મીટર, પ્રતિ લાખ પિક કે મહિને), ઓવરહેડ, બીમ અને દલાલી-વ્યાજ નાખો — કોસ્ટ પ્રતિ મીટરનું પૂરું બ્રેકડાઉન, બ્રેક-ઇવન, માર્જિન પર વેચાણ ભાવ અને પૈસા પ્રતિ પિક એક સાથે. કોસ્ટિંગ સેવ કરો, 2–4 ક્વોલિટી સરખાવો, અને પછી પ્લાનને સાચા પ્રોડક્શન અને ખર્ચ સાથે મેળવો.
ઉદાહરણના ભાવ (યાર્ન, વીજળી, ઓવરહેડ) ફક્ત હિસાબ સમજાવવા માટે છે, બજારનો ભાવ નથી. તમારા બિલ અને તમારા યુનિટના આંકડા નાખો.