દરેક લૂમની એક સ્પીડ હોય (RPM — એક મિનિટમાં કેટલા પિક), અને દરેક ક્વોલિટીનો એક પિક (PPI — એક ઇંચમાં કેટલા વાણા). આ બંનેથી ખબર પડે કે લૂમ અટક્યા વગર ચાલે તો શિફ્ટમાં કેટલું કાપડ બની શકે. પણ લૂમ અટકે છે — તાણો તૂટ્યો, વાણો તૂટ્યો, બીમ બદલ્યું, લાઇટ ગઈ. એફિશિયન્સી = જે બન્યું ÷ જે બની શકતું હતું.
ફોર્મ્યુલા
એક મીટર કાપડમાં PPI × 39.37 પિક લાગે (1 મીટર = 39.37 ઇંચ). લૂમ એક કલાકમાં RPM × 60 પિક નાખે.
એફિશિયન્સી % = સાચું મીટર ÷ શક્ય મીટર × 100
મીટર (પ્લાન) = RPM × 60 × કલાક × એફિશિયન્સી ÷ (PPI × 39.37)
લૂમના કાઉન્ટર પર પિક દેખાતા હોય, તો સીધું: એફિશિયન્સી % = કાઉન્ટરના પિક ÷ (RPM × 60 × કલાક) × 100.
ઉદાહરણ
લૂમ 600 RPM, ક્વોલિટી 50 પિક, શિફ્ટ 12 કલાક. શિફ્ટમાં 180 મીટર કાપડ ઉતર્યું.
- શક્ય પિક: 600 × 60 × 12 = 4,32,000
- 1 મીટરના પિક: 50 × 39.37 = 1,968.5
- શક્ય મીટર: 4,32,000 ÷ 1,968.5 = 219.46 m
- એફિશિયન્સી: 180 ÷ 219.46 × 100 = 82.0%
આ જ લૂમ 85% પર ચલાવો તો શિફ્ટમાં 219.46 × 0.85 = 186.54 m. તમારા આંકડા Loom Efficiency કેલ્ક્યુલેટરમાં નાખો; પ્લાન માટે Loom Production કેલ્ક્યુલેટર દિવસ અને મહિનાનું મીટર પણ આપે છે.
થોડા ટકા એટલે કેટલું કાપડ
એક લૂમ 75% પર ચાલે છે (165 m / શિફ્ટ), બીજું 85% પર (186.5 m). ફરક ફક્ત 21.5 મીટર પ્રતિ શિફ્ટ લાગે. પણ બે શિફ્ટ × 30 દિવસ = લગભગ 1,290 મીટર દરેક લૂમ, દર મહિને. 24 લૂમના યુનિટમાં આ લગભગ 31,000 મીટર છે — એક પણ નવું લૂમ નાખ્યા વગર. એટલે એફિશિયન્સી શિફ્ટ પ્રમાણે અને લૂમ પ્રમાણે જોવી જરૂરી છે, યુનિટની સરેરાશથી કામ નહીં ચાલે.
માપવામાં સામાન્ય ભૂલો
- મશીન પર લખેલી RPM લેવી. પેનલ પર જે RPM સેટ છે એ જ લો, બ્રોશરવાળી નહીં. ક્વોલિટી બદલતાં RPM બદલાઈ હોય તો એ પણ.
- કલાક અલગ-અલગ ગણવા. કોઈ દિવસ 12 કલાક, કોઈ દિવસ ચા-જમવાનું બાદ કરીને 11 — એક નિયમ નક્કી કરો અને એ જ રાખો.
- ક્વોલિટીનો PPI વિ. સાચો PPI. પિક સેટિંગ ક્વોલિટીથી અલગ હોય તો વજન પણ બદલાશે અને એફિશિયન્સી પણ ખોટી આવશે.
- ટાકાના મીટરમાં ફેન્ટ છોડી દેવું. ફેન્ટ અને B ગ્રેડ પણ વણાયેલું મીટર છે — એફિશિયન્સીમાં ગણો, ક્વોલિટી રિપોર્ટમાં અલગ જુઓ.
એફિશિયન્સી વધારવાના રસ્તા
- અટકવાનું કારણ લખો. તાણો તૂટ્યો, વાણો તૂટ્યો, બીમ બદલ્યું, મિકેનિક, લાઇટ — એક અઠવાડિયાનો રેકોર્ડ જ બતાવી દે કે સૌથી વધુ સમય ક્યાં જાય છે.
- બીમ બદલવાનો સમય ઘટાડો. બીમ પૂરું થાય તે પહેલાં આગલું બીમ, પાસર અને ડ્રોપર તૈયાર રાખો. સૌથી મોટું નુકસાન ખાલી ઊભેલું લૂમ છે.
- સારો તાણો. સાઇઝિંગ અને બીમનું ટેન્શન બરાબર હોય, બીમમાં તૂટેલા તાર ઓછા હોય. દરેક તાણો તૂટવો = લૂમ અટકવું.
- વોટરજેટ: ચોખ્ખું પાણી, ફિલ્ટર અને નોઝલની સફાઈ સમયસર. એરજેટ: હવાનું પ્રેશર સ્થિર રાખો, લીકેજ શોધો, કોમ્પ્રેસરનું મેન્ટેનન્સ સમયસર.
- ભેજ અને ગરમી. સાઇઝ કરેલા તાણા માટે હવા બહુ સૂકી કે બહુ ભીની — બંને તૂટ વધારે છે.
- સાચી RPM પસંદ કરો. વધારે RPM એટલે હંમેશા વધારે મીટર નહીં — તૂટ વધે તો મીટર ઘટે. દરેક ક્વોલિટી પર જુઓ કઈ RPM પર મીટર સૌથી વધુ આવે.
- પ્રિવેન્ટિવ મેન્ટેનન્સ. ઓઇલ, બેલ્ટ, હેલ્ડ અને રીડની તપાસ નક્કી દિવસે — લૂમ બગડવાની રાહ ન જુઓ.
- શિફ્ટ હેન્ડઓવર. શિફ્ટ બદલાય ત્યારે લૂમ અટકે નહીં; આવનાર કારીગરને ખબર હોય કયા લૂમ પર શું ચાલે છે.
એફિશિયન્સી વધવાથી ફક્ત મીટર નથી વધતું — દરેક મીટરનો ખર્ચ પણ ઘટે છે, કારણ કે પગાર, ભાડું અને લાઇટનો ફિક્સ ભાગ વધારે મીટર પર વહેંચાઈ જાય. લાઇટનો હિસાબ Power cost per metreમાં જુઓ.
Loomiro માં
Loomiro માં શિફ્ટના કલાક Settingsમાં એક વાર નાખવામાં આવે છે. દરેક Taka Entryથી લૂમનું વણાયેલું મીટર જોડાય છે, અને Loom page પર દરેક લૂમની એફિશિયન્સી 30 દિવસના ચાર્ટ સાથે દેખાય છે — RPM × શિફ્ટના કલાક વિ. સાચા વણાયેલા પિક. મશીન એફિશિયન્સી રિપોર્ટમાં બધા લૂમ એકસાથે, એટલે ખબર પડે કયું લૂમ પાછળ ચાલે છે. ડેશબોર્ડ પર "બીમ પૂરું થવાનું" હોય એવા લૂમ પણ દેખાય છે, જેથી આગલું બીમ પહેલેથી તૈયાર રહે.
Loomiro એફિશિયન્સી ટાકા એન્ટ્રીના મીટરથી કાઢે છે; લૂમના કાઉન્ટરથી સીધો ડેટા હજી નથી આવતો. એટલે ટાકા એન્ટ્રી રોજ અને સાચા લૂમ પર કરવી જરૂરી છે.
અત્યારે જ તમારા એક લૂમની ગઈકાલની શિફ્ટના આંકડા Loom Efficiency કેલ્ક્યુલેટરમાં નાખીને જુઓ.