યાર્ન તમારું છે, બીમ વોર્પર બનાવે છે. વચ્ચે યાર્નનો હિસાબ એક જ રીતે પાકો થાય: બીમનું વજન. ફોર્મ્યુલા બતાવે કે બીમ પર કેટલું યાર્ન હોવું જોઈએ, કાંટો બતાવે કે કેટલું છે.
ફોર્મ્યુલા
90,00,000 કેમ?
ડેનિયર = 9,000 મીટર દોરાનું વજન ગ્રામમાં. બીમ પર દરેક તાર બીમના મીટર જેટલો લાંબો છે, એટલે કુલ દોરો = તાર × મીટર. એને 9,000 થી ભાગો અને ડેનિયરથી ગુણો તો ગ્રામ મળે; ગ્રામને કિલો બનાવવા ફરી 1,000 થી ભાગો. 9,000 × 1,000 = 90,00,000. બસ આટલી જ વાત છે.
ઉદાહરણ 1 — સીધું ફિલામેન્ટ યાર્ન
6,400 તાર, બીમ 7,500 મીટર, તાણો 75 ડેનિયર.
- 6,400 × 7,500 × 75 ÷ 90,00,000 = 400 kg
ઉદાહરણ 2 — ટુ-પ્લાય (બે દોરા ભેગા કરીને)
4,800 તાર, બીમ 6,000 મીટર. તાણામાં 75 ડેનિયરના બે દોરા વળ આપીને એક બનાવ્યો છે.
- ટુ-પ્લાયનો ડેનિયર ≈ 75 × 2 = 150 ડેનિયર
- 4,800 × 6,000 × 150 ÷ 90,00,000 = 480 kg
વળ આપવાથી દોરો થોડો ટૂંકો થાય, એટલે સાચો ડેનિયર 150 કરતાં થોડો વધારે આવે. સપ્લાયર પાસેથી વળ પછીનો (resultant) ડેનિયર પૂછી લો, એ સૌથી સાચો.
ઉદાહરણ 3 — કાઉન્ટવાળું યાર્ન (2/40s કોટન)
3,000 તાર, બીમ 5,000 મીટર, તાણો 2/40s — એટલે 40s ના બે પ્લાય, જે લગભગ 20s જેટલો જાડો છે.
- ડેનિયર = 5,315 ÷ 20 = 265.75
- 3,000 × 5,000 × 265.75 ÷ 90,00,000 = 442.92 kg
ભૂલથી "40" ને ડેનિયર માની લીધો તો જવાબ 66.67 kg આવે — લગભગ સાત ગણો ઓછો. કાઉન્ટ પરથી ડેનિયર યાર્ન કાઉન્ટ કન્વર્ટરમાં કાઢો; પૂરી વાત ડેનિયર અને કાઉન્ટમાં.
વોર્પરનું બીમ કેવી રીતે ચેક કરવું
બીમ આવતાં જ કાંટા પર ચઢાવો. ખાલી બીમનું (ફ્લેન્જ સાથે) વજન પહેલેથી ખબર હોવું જોઈએ — દરેક બીમનું અલગ હોઈ શકે, એટલે ફ્લેન્જ પર લખી રાખો.
ફરક % = (નેટ યાર્ન − ફોર્મ્યુલાનું kg) ÷ ફોર્મ્યુલાનું kg × 100
સાચું મીટર (લગભગ) = નેટ યાર્ન × 90,00,000 ÷ (તાર × ડેનિયર)
ઉદાહરણ
ઉદાહરણ 1 વાળું બીમ: ફોર્મ્યુલાથી 400 kg. કાંટા પર ભરેલું બીમ 532 kg, ખાલી બીમ 140 kg → નેટ 392 kg.
- ફરક: (392 − 400) ÷ 400 × 100 = −2%
- સાચું મીટર: 392 × 90,00,000 ÷ (6,400 × 75) = 7,350 m — કાર્ડ પર 7,500 લખ્યું છે, એટલે લગભગ 150 મીટર ઓછું
ફરક આવે તો આ વાતો એક પછી એક જુઓ:
- તાર. ક્રીલ પર કેટલા કોન લાગ્યા, કેટલા સેક્શન બન્યા — બીમ કાર્ડના તાર સાથે મેળવો.
- મીટર કાઉન્ટર. વોર્પિંગ મશીનનું કાઉન્ટર ખોટું હોય તો દરેક સેક્શન ટૂંકું કે લાંબું.
- ડેનિયરનો લોટ. નવો લોટ પાતળો કે જાડો આવ્યો હોય તો તાર અને મીટર સાચા હોવા છતાં વજન બદલાય.
- સાઇઝિંગ. સાઇઝ કરેલા બીમ પર સાઇઝનું વજન પણ ચઢે, એટલે એ ફોર્મ્યુલા કરતાં ભારે આવે. સાઇઝિંગવાળા બીમનો નોર્મલ ફરક તમારા પાછલા બીમ પરથી નક્કી કરો.
સાથે યાર્નનો મેળ પણ કરો: વોર્પરને આપેલું યાર્ન − બીમનું નેટ યાર્ન − પાછું આવેલું યાર્ન = વેસ્ટેજ. દરેક બીમ પર આ આંકડો લખશો તો ખબર પડશે કયો વોર્પર વધારે વેસ્ટેજ બતાવે છે.
સામાન્ય ભૂલો
- ખાલી બીમનું વજન અંદાજથી બાદ કરવું. 5 kg નો ખોટો અંદાજ પણ 400 kg પર 1.25% નો ફરક બનાવી દે.
- કાપડનું મીટર નાખી દેવું. ફોર્મ્યુલામાં બીમ પરના તાણાનું મીટર આવે, કાપડનું નહીં. ક્રિમ્પને લીધે કાપડ ઓછું બને — એ હિસાબ બીમથી ટાકા ગાઇડમાં.
- કાઉન્ટને ડેનિયર સમજવો. ઉદાહરણ 3 જુઓ — ફરક લગભગ સાત ગણો.
- ટુ-પ્લાયને એક દોરાનો ડેનિયર. 2 × 75 વાળો તાણો 75 ડેનિયર નથી, ઓછામાં ઓછો 150 છે.
- કિનારના તાર ભૂલી જવા. તાર ગણતી વખતે સેલ્વેજ પણ ઉમેરો — રીડ અને પિકથી તાર જુઓ.
Loomiro માં
Loomiro ના Beam Stockમાં દરેક બીમના તાર, મીટર અને ડેનિયર નાખો — વજન ખાલી રાખો તો તાર × મીટર × ડેનિયર ÷ 90,00,000 થી આપોઆપ નીકળે, અને કાંટાનું વજન હોય તો એ નાખી શકો. બીમ કાર્ડ પ્રિન્ટ થાય, અને બીમ લૂમ પર ચઢે ત્યારે Bhidan માં અપેક્ષિત ટાકા દેખાય. બીમમાંથી કેટલા ટાકા બનશે, એ Beam → Taka કેલ્ક્યુલેટરમાં — એ જ કેલ્ક્યુલેટર બીમનું kg પણ આપે છે.
ફોર્મ્યુલાનું વજન સૂકા, સાઇઝ વગરના યાર્નનું છે. ભેજ અને સાઇઝથી સાચું બીમ થોડું અલગ આવે — તમારા યુનિટનો નોર્મલ ફરક પાછલા બીમ પરથી નક્કી કરો.