સુરતના દરેક વીવિંગ યુનિટમાં ટાકો ઉતરે કે તરત કાંટા પર ચઢે છે. પણ ફક્ત વજન લખી લેવું પૂરતું નથી — જોવું પડે કે એ વજન ક્વોલિટી પ્રમાણે બરાબર છે કે નહીં. પિક ઓછા પડતા હોય, વાણો પાતળો આવ્યો હોય કે તાણો વધારે સંકોચાતો હોય, તો વજન સૌથી પહેલાં બતાવી દે છે. આ ગાઇડમાં જોઈશું કે કન્સ્ટ્રક્શન પરથી વજન કેવી રીતે નીકળે, અને કાંટા પરના ટાકા પરથી ઊલટો હિસાબ કેવી રીતે થાય.
વજનના બે ભાગ: તાણો અને વાણો
કાપડનું વજન = તાણાનું વજન + વાણાનું વજન. બંનેનો આધાર એક જ વાત છે: ડેનિયર = 9,000 મીટર દોરાનું વજન ગ્રામમાં. એટલે દરેક ફોર્મ્યુલામાં 9,000 આવે છે.
તાણો (warp)
100 મીટર કાપડમાં દરેક તાર લગભગ 100 મીટરનો હોય — ઉપરાંત ક્રિમ્પ, કારણ કે તાણો વાણાની ઉપર-નીચે વળીને ચાલે છે. શીટમાં તેને WST લખે છે: WST 110 એટલે 10% વધારે તાણો.
વાણો (weft)
એક ઇંચ કાપડમાં જેટલા પિક, એટલી વાર વાણો પન્નાની આખી પહોળાઈમાં જાય. 1 મીટર = 39.37 ઇંચ અને 1 ઇંચ = 0.0254 મીટર, એટલે 1 મીટર કાપડમાં વાણાની લંબાઈ લગભગ પિક × પન્નો મીટર થાય.
વાણો kg / 100 m = પિક × પન્નો (ઇંચ) × વાણાનો ડેનિયર ÷ 90,000
કાપડ kg / 100 m = તાણો + વાણો
GLM (ગ્રામ / મીટર) = kg / 100 m × 10
GSM = GLM ÷ પહોળાઈ (મીટર) · પહોળાઈ મીટર = ઇંચ × 0.0254
એક ટાકો kg = kg / 100 m × ટાકા કટ ÷ 100
ઉદાહરણ
ક્વોલિટી: 8,200 તાર, તાણો 60 ડેનિયર, WST 110 (10% ક્રિમ્પ); વાણો 150 ડેનિયર, 50 પિક, પન્નો 65.5 ઇંચ. કાપડની પહોળાઈ 63 ઇંચ, ટાકા કટ 117 મીટર.
- તાણો: 8,200 × 60 × 1.10 ÷ 90,000 = 6.01 kg / 100 m
- વાણો: 50 × 65.5 × 150 ÷ 90,000 = 5.46 kg / 100 m
- કાપડ: 6.01 + 5.46 = 11.47 kg / 100 m, એટલે GLM 114.7 ગ્રામ / મીટર
- GSM: 114.7 ÷ (63 × 0.0254 = 1.60 m) = લગભગ 72 GSM
- એક ટાકો: 11.47 × 117 ÷ 100 = 13.42 kg
આ જ આંકડા Fabric Weight & GSM કેલ્ક્યુલેટરમાં નાખીને દરેક સ્ટેપ જોઈ શકો, અને યાર્નના ખર્ચ સાથે Fabric Costingમાં.
ઊલટો હિસાબ: કાંટા પરના ટાકા પરથી GLM
ટાકાનું મીટર અને કિલો ખબર હોય તો કન્સ્ટ્રક્શનની જરૂર નથી:
kg / 100 m = કિલો ÷ મીટર × 100
GSM = GLM ÷ પહોળાઈ (મીટર)
ઉદાહરણ
ઉપરની ક્વોલિટીનો 117 મીટરનો ટાકો કાંટા પર 12.60 kg આવ્યો. GLM = 12,600 ÷ 117 = 107.7 ગ્રામ / મીટર, એટલે 10.77 kg / 100 m. સ્ટાન્ડર્ડ 11.47 હતું — ટાકો 6.1% હળવો છે. બીજો ટાકો 13.90 kg આવ્યો: 11.88 kg / 100 m, ફક્ત 3.6% ભારે — ચાલે.
6% હળવો ટાકો મોટે ભાગે એટલે: પિક ઓછા પડે છે, વાણાનો ડેનિયર પાતળો આવ્યો છે, અથવા મીટર ખોટું મપાયું છે. એક-બે ટાકામાં ફરક હોય તો માપ ફરી ચેક કરો; આખા લૂમ પર સતત હોય તો લૂમનું પિક સેટિંગ અને યાર્નનો લોટ ચેક કરો.
સામાન્ય ભૂલો
- પન્નો અને પહોળાઈ ભેળવી દેવા. વાણાની ફોર્મ્યુલામાં પન્નો (રીડ સ્પેસ) આવે; GSMમાં કાપડની સાચી પહોળાઈ. ગ્રે કાપડ રીડ સ્પેસ કરતાં થોડું સાંકડું હોય છે.
- ક્રિમ્પ ભૂલી જવો. WST 100 માની લીધું તો તાણાનું વજન ઓછું આવશે અને દરેક ટાકો "ભારે" દેખાશે.
- કાઉન્ટને ડેનિયર સમજવો. 30s કોટન કાઉન્ટ 30 ડેનિયર નથી, લગભગ 177 ડેનિયર છે. પહેલાં ડેનિયર અને કાઉન્ટ વાંચી લો.
- કિનારના તાર ભૂલી જવા. તાર ગણતી વખતે કિનારના તાર પણ ઉમેરો — રીડ અને પન્નાથી તાર કાઢી શકો.
- સાઇઝ અને ભેજ. સાઇઝ કરેલો તાણો અને ભીનું કાપડ થોડું ભારે આવે. દરેક ટાકો એક જ રીતે તોલો.
Loomiro માં આ કામ કેવી રીતે થાય
Loomiro માં દરેક ક્વોલિટીનો રીડ, પિક, પન્નો, તાર, યાર્ન અને સ્ટાન્ડર્ડ વજન / 100 m એક વાર માસ્ટરમાં જાય છે. Taka Entryમાં લૂમ, મીટર અને વજન નાખતાં જ avg / 100 m આપોઆપ નીકળે, અને સ્ટાન્ડર્ડથી 5% થી વધુ ફરક હોય તો ત્યાં જ વોર્નિંગ આવે — મહિનાના અંતે નહીં, એ જ શિફ્ટમાં. Taka Registerમાં લૂમ, બીમ અને ક્વોલિટીના ફિલ્ટરથી જોઈ શકો કે હળવા ટાકા કયા લૂમ કે કયા બીમમાંથી આવે છે.
બીમમાંથી કેટલા ટાકા અને કેટલું કાપડ બનશે, એ Beam → Taka કેલ્ક્યુલેટરમાં જુઓ. અને કોઈ પણ નવી ક્વોલિટીનો ભાવ આપતાં પહેલાં તેનું વજન GSM કેલ્ક્યુલેટરથી કાઢી લો.
ફોર્મ્યુલાથી આવેલું વજન "આદર્શ" છે. સાચા ટાકામાં સાઇઝિંગ, ભેજ અને ફિનિશિંગનો થોડો ફરક આવે — એટલે 2–5% ફરક સામાન્ય છે; તમારા યુનિટનો નોર્મલ ફરક જાતે નક્કી કરો.