ગ્રે કાપડ પ્રોસેસ હાઉસ (મિલ)માં ધોલાઈ, ડાઇંગ, હીટ-સેટ અને ફિનિશિંગમાંથી પસાર થાય. એમાં કાપડ લંબાઈમાં થોડું સંકોચાય. આ સંકોચાવું રોકવું મુશ્કેલ છે, પણ માપવું સહેલું છે — અને જે માપે છે, એ જ મિલ સાથે વાત કરી શકે.
ફોર્મ્યુલા
શ્રિંકેજ % = ઓછું આવ્યું ÷ ગ્રે મીટર × 100
નોર્મલથી વધારે (m) = ઓછું આવ્યું − ગ્રે મીટર × નોર્મલ%
હંમેશાં ગ્રે મીટરથી ભાગો, ફિનિશ્ડથી નહીં. 1,000 ગ્રે અને 940 ફિનિશ્ડ પર શ્રિંકેજ 6.0% છે, 6.38% નહીં.
કેટલું નોર્મલ છે?
આનો એક આંકડો નથી — તમારા કાપડ અને મિલ પ્રમાણે બદલાય. નીચે ફક્ત એક મોટી રેન્જ છે:
| કાપડ | સામાન્ય રેન્જ (લંબાઈમાં) |
|---|---|
| ફ્લેટ પોલિએસ્ટર ફિલામેન્ટ, પ્લેન કે સાટિન | ઓછું — લગભગ 2–6% |
| ટેક્સચર્ડ, સ્પન કે વિસ્કોસવાળું કાપડ | વચ્ચેનું — લગભગ 4–10% |
| હાઇ-ટ્વિસ્ટ યાર્ન (ક્રેપ, જ્યોર્જેટ જેવું) | વધારે — 10% થી ઉપર પણ જઈ શકે |
પ્રોસેસ પણ ફરક પાડે: કેટલી ગરમી પર સેટ કર્યું, સ્ટેન્ટર પર કેટલું ખેંચ્યું, કેટલી વાર ધોયું. એટલે સૌથી સારું "નોર્મલ" તમારો પોતાનો ડેટા છે — એક ક્વોલિટીના પાછલા 8–10 લોટનું શ્રિંકેજ જુઓ અને એને જ નોર્મલ માનો.
દરેક ચલણ પર ટ્રેક કરો
મિલને ચલણ પર ટાકા નંબર અને દરેક ટાકાનું ગ્રે મીટર જાય. માલ પાછો આવે ત્યારે એ જ ચલણ સામે, ટાકા પ્રમાણે ફિનિશ્ડ મીટર લખો, મિલનો લોટ નંબર પણ. મહિનાના અંતે એક ટોટલથી કંઈ ખબર ન પડે.
ઉદાહરણ — બે મિલ, ચાર ચલણ, નોર્મલ 5%
| ચલણ | ટાકા | ગ્રે m | ફિનિશ્ડ m | ઓછું m | શ્રિંકેજ | નોર્મલથી વધારે |
|---|---|---|---|---|---|---|
| A · મિલ X | 12 | 1,404 | 1,335 | 69 | 4.91% | 0 |
| B · મિલ X | 10 | 1,170 | 1,113 | 57 | 4.87% | 0 |
| C · મિલ Y | 11 | 1,287 | 1,201 | 86 | 6.68% | 21.65 m |
| D · મિલ Y | 2 | 234 | 222 | 12 | 5.13% | 0.30 m |
- ચલણ C: 5% નોર્મલ પર 1,287 × 5% = 64.35 m ઓછું ચાલે. આવ્યું 86 m — 21.65 m વધારે.
- મિલ X: 126 ÷ 2,574 = 4.90% — બરાબર.
- મિલ Y: 98 ÷ 1,521 = 6.44%, નોર્મલથી કુલ 21.95 m વધારે. આ મીટરને તમારા ફિનિશ્ડ ભાવથી ગુણો — એ એક મહિનાનું નુકસાન છે, એક મિલમાંથી.
એક ચલણના આંકડા શ્રિંકેજ કેલ્ક્યુલેટરમાં નાખીને જોઈ શકો.
શ્રિંકેજ વધારે આવે તો શું ચેક કરવું
- માપ એક સરખું છે? તમે ટાકો કેવી રીતે માપ્યો અને મિલે કેવી રીતે — હાથથી, ફોલ્ડિંગ મશીન પર, ખેંચીને કે ઢીલું. બે અલગ રીત 1–2% નો ફરક સહેલાઈથી બનાવી દે.
- બધા ટાકા પાછા આવ્યા? ફેન્ટ, કટ-પીસ કે રિજેક્ટ ટાકા ઘણી વાર અલગ આવે. એને ગણતરીમાં લો, નહીં તો શ્રિંકેજ મોટું દેખાશે.
- ટાકા પ્રમાણે જુઓ. એક-બે ટાકા બહુ ઓછા હોય તો એ કાપડની તકલીફ કે કટ-પીસ છે; આખા લોટમાં સરખું હોય તો પ્રોસેસની.
- ક્વોલિટી બદલાઈ? પિક વધ્યા, યાર્નનો લોટ કે વળ બદલાયો — ગ્રે જ અલગ હોય તો શ્રિંકેજ પણ અલગ.
- પ્રોસેસ બદલાઈ? મિલ પાસેથી લોટની પ્રોસેસ પૂછો — તાપમાન, ધોલાઈ, ફિનિશ. એ જ ક્વોલિટી બીજી મિલ પર કેટલું આવે છે, સરખાવો.
સામાન્ય ભૂલો
- ફિનિશ્ડ મીટરથી ભાગવું. હંમેશાં ગ્રે મીટરથી.
- ચલણના % ની સીધી સરેરાશ. મિલ Y ની (6.68 + 5.13) ÷ 2 = 5.91% આવે, જ્યારે સાચું 6.44% છે. કુલ ઓછું ÷ કુલ ગ્રે લો.
- બધી ક્વોલિટી પર એક જ નોર્મલ. દરેક ક્વોલિટીનું નોર્મલ અલગ રાખો.
- પહોળાઈ ભૂલી જવી. કાપડ પહોળાઈમાં પણ સંકોચાય. આ ગાઇડ લંબાઈની વાત કરે છે; ફિનિશ્ડ પન્નો પાર્ટીની માંગ સાથે મેળવો.
Loomiro માં
Loomiro ના Mill & Job Workમાં ગ્રે ટાકા ચલણથી મિલ જાય, અને પાછા આવે ત્યારે દરેક ટાકાનું ફિનિશ્ડ મીટર અને મિલનો લોટ નંબર નાખો. દરેક ક્વોલિટીનું નોર્મલ શ્રિંકેજ % ક્વોલિટી માસ્ટરમાં જાય. Shrinkage Report સમયગાળા અને મિલના ફિલ્ટર સાથે મિલ પ્રમાણે, ક્વોલિટી પ્રમાણે, ચલણ / લોટ પ્રમાણે અને ટાકા પ્રમાણે ગ્રે સામે ફિનિશ્ડ બતાવે — નોર્મલથી વધારે કેટલા મીટર ઓછા આવ્યા, અને પાછલા 6 મહિનાના વેચાણ ભાવથી એનું ₹. સૌથી વધુ શ્રિંકેજવાળી મિલ ઉપર અલગથી દેખાય, જે ક્વોલિટીમાં નોર્મલ % નથી ભર્યું એની યાદ અપાવે, અને "Mill mein pada" માં દેખાય કયો માલ 0–15, 16–30, 31–60 કે 60+ દિવસથી મિલ પર છે.
મિલ ચલણ અને જોબ વર્કના GST માટે ITC-04 ગાઇડ વાંચો.
ઉપરની રેન્જ ફક્ત અંદાજ છે. તમારી દરેક ક્વોલિટી અને દરેક મિલનું નોર્મલ તમારા પાછલા લોટ પરથી નક્કી કરો.